5 kwietnia 2004

Kluczka, prusik, wyblinka... gordyjski, prosty czyli węzły stosowane we wspinaczce. Część II

Piotr Górka i Krzysztof Skoczylas

Istnieje wiele różnych węzłów, z których niektóre są bardzo efektowne (a co za tym często idzie, skomplikowane). Rzecz polega jednakże na tym, aby znać przede wszystkim węzły przydatne w praktyce (a więc możliwie proste i łatwe do zawiązania również w sytuacjach stresowych czy trudnych bez popełnienia błędu) i sprawdzone (pewne), czyli takie, które posiadają odpowiednią wytrzymałość i spełniają swoją funkcję możliwie bez zarzutu. Takie cechy posiadają węzły, które przedstawimy w tej części naszego poradnika. Nie należy stosować innych węzłów używanych np. w żeglarstwie itp., gdyż w sytuacjach wspinaczkowych może się okazać, iż z jakiegoś powodu zawiodą, a jak sądzę nikt nie chciałby tego sprawdzać na własnej skórze (czy też na własnych pośladkach - może to być co najmniej bolesne). Przedstawione poniżej węzły zostały podzielone ze względu na sytuacje, a jakich się je stosuje. Nie oznacza to jednakże w żadnym wypadku, że węzły te nie mogą zostać użyte również w innych sytuacjach wspinaczkowych. Jednakże, jak już wspominaliśmy niniejsza seria artykułów ma służyć przybliżeniu problematyki wspinaczkowej osobom początkującym oraz być pomocna dla osób np. po kursie wspinaczki skalnej, które pragną sobie przypomnieć i ugruntować wiedzę zdobytą na kursie. (Część I artykułu o węzłach)

WĘZŁY SŁUŻĄCE DO AUTOASEKURACJI ORAZ ASEKURACJI (ew. ZJAZDU)

W tej części zaprezentujemy i omówimy węzły, których używa się do asekuracji partnera, do asekuracji samego siebie na stanowisku i podczas zjazdu (autoasekuracja) oraz do samego zjazdu. Nie jednakże będziemy omawiać tutaj ani techniki zakładania stanowisk ani techniki zjazdu, gdyż są to osobne bardzo obszerne tematy, którymi zajmiemy się w późniejszych odcinkach niniejszego cyklu. Podstawowe węzły stosowane w wymienionych sytuacjach to: wyblinka, kluczka, podwójna ósemka, półwyblinka.

KLUCZKA

Węzeł mający, można by rzec, 1001 zastosowań, z których najważniejsze to łączenie lin do zjazdu (o takiej samej lub bardzo zbliżonej średnicy!!!), łączenie pętli osobistych przy prusikowaniu (podchodzeniu z ich pomocą po linie) i autoasekuracji podczas zjazdu oraz podczas czynności ratowniczych i transportowych. W trzech pierwszych wypadkach kluczka zdecydowanie wypiera stosowany dotychczas w takich sytuacjach węzeł podwójny zderzakowy. Dzieje się tak ze względu na zalety, jakie posiada kluczka: daje się zawiązać bardzo szybko i łatwo (nawet jedną ręką), a podczas ściągania liny po zjeździe układa się korzystnie na skale i nie ma tendencji do klinowania się (nierzadko poważny problem przy użyciu podwójnego zderzakowego). Pomimo, że kluczka dosyć mocno zaciska się pod obciążeniem, to i tak daje się ona o wiele łatwiej rozwiązać niż np. zaciśnięty węzeł podwójny zderzakowy. Istotną zaletą jest również fakt, że nie ma ona tendencji do samoistnego rozwiązywania się (nawet na nowej, śliskiej linie).

PODWÓJNA ÓSEMKA

WYBLINKA
Jest to węzeł stosowany do założenia autoasekuracji na stanowisku, zakładania pętli na blokach skalnych, pniach drzew i trzonkach haków (tzw. "skracanie haków").

Jego bardzo ważną zaletą jest możliwość regulacji długości pętli autoasekuracyjnej (długości liny pomiędzy wspinaczem zakładającym stanowisko a stanowiskiem) bez zdejmowania węzła z karabinka czy też bloku skalnego. Oznacza to, że po jego założeniu posiadamy autoasekurację przez cały czas regulowania i/lub napinania pętli i lin na stanowisku. (Należy pamiętać o zaciskaniu węzła). Pewną wadą jest fakt, iż osłabia on linę bardziej niż inne węzły. Mimo to wytrzymałość liny lub pętli po założeniu wyblinki nadal jest tak duża, że jest ona najczęściej stosowanym węzłem we wspomnianych powyżej sytuacjach. Jeśli zakładamy wyblinkę na karabinku zakręcanym, to należy koniecznie pamiętać o zakręceniu karabinka!

PÓŁWYBLINKA

W tej części zajmiemy się zastosowaniem następujących węzłów: znanych nam już dobrze kluczki i podwójnej ósemki, a także podwójnego zderzakowego i, taśmowego równoległego.

KLUCZKA

Na poniższych rysunkach widać, jak układają się liny ściągane po zjeździe, jeśli zostały połączone przy pomocy kluczki, czyli tak jak na zdjęciu 6.

źródło: Petzl

PODWÓJNY ZDERZAKOWY

Przy pomocy tego węzła zawsze łączymy liny o różnych średnicach. W tej sytuacji jest to węzeł bardzo pewny. Bardzo długo stosowano go do łączenia lin do zjazdu oraz do łączenia pętli osobistych. Wielu wspinaczy stosuje go do dzisiaj w tych sytuacjach. W ostatnim czasie węzeł podwójny zderzakowy jest jednakże zdecydowanie wypierany w tych dwóch sytuacjach przez kluczkę. Nie jest on zalecany do łączenia lin do zjazdu, ponieważ trudno jest go rozwiązać gdy się zaciśnie oraz bardzo "lubi" klinować się podczas ściągania lin (zarówno ze względu na stosunkowo duże rozmiary, jak i sposób ukła­dania się na skale). To samo dotyczy pętli osobistych - jeśli podwójny zderzakowy jest mocno zaciśnięty, to bardzo trudno go rozwiązać, a niekiedy jest to wręcz niemożliwe. Obecnie, gdy pętle osobiste coraz częściej są z kevlaru lub dyneemy, sensownie jest je nosić rozwiązane, aby można je było wykorzystać również w innym celu niż prusikowanie, np. do przełożenia przez niewielkie uszko skalne lub ucho zbyt głęboko wbitego haka (pętla związana musiałaby zostać włożona podwójnie, a w ten sposób zazwyczaj po prostu nie mieści się lub jest za krótka).

TAŚMOWY RÓWNOLEGŁY

Węzeł stosowany tylko do łączenia taśm. Jest to zarazem jedyny węzeł zalecany do tej czynności. Końcówki taśmy wychodzące z węzła powinny mieć długość minimum 3-4 szerokości taśmy, którą się wiążemy. Należy dobrze sprawdzać poprawność zawiązania tego węzła (istnieje możliwość błędnego zawiązania, podczas gdy węzeł na pierwszy rzut oka sprawia wrażenie zawiązanego poprawnie!!!) Jest to bardzo pewny węzeł do taśm, niemniej trzeba uważać przy nowych śliskich taśmach i mocno go zaciągać oraz pozostawiać nieco dłuższe końcówki, gdyż "lubi" się poluzować a nawet rozsunąć! Jak na ironię jego wadą jest mocne zaciskanie się pod obciążeniem i kłopoty z rozwiązaniem węzła po zaciśnięciu.

W tej części omówimy zastosowanie najpopularniejszych węzłów samozaciskowych jak: prusik, bloker, węzeł francuski, stoper taśmowy.

PRUSIK

Jego nazwa pochodzi od wynalazcy. Węzeł stosowany do podchodzenia na linie z użyciem pętli osobistych, do autoasekuracji podczas zjazdu, do czynności ratowniczych i transportowych. Jego bardzo ważną zaletą jest fakt, że działa on w obie strony. Nie ma też tendencji do rozsuwania się. Wadą jest to, iż zaciśnięty jest bardzo trudny do odblokowania pod obciążeniem.

BLOKER

WĘZEŁ FRANCUSKI

STOPER TAŚMOWY

Węzeł służący do zabezpieczenia przyrządu asekuracyjnego lub zjazdowego w celu uwolnienia rąk

Węzeł flagowy służy do zablokowania liny w przyrządzie asekuracyjnym lub liny przełożonej przez karabinek i obciążonej na drugim końcu w celu uwolnienia rąk i przeprowadzenia (po przeniesieniu ciężaru partnera na stanowisko) np. czynności ratowniczych. Jest to węzeł stosunkowo prosty w zawiązaniu i przede wszystkim łatwy do odblokowania pod obciążeniem. Należy pamiętać o zabezpieczeniu go (np. przez wpięcie dodatkowego karabinka - patrz zdjęcie). Na zdjęciach 15a-15c przedstawiony jest węzeł flagowy służący do zablokowania liny podczas asekuracji drugiego na linie ze stanowiska górnego lub pośredniego. Węzeł flagowy stosuje się również do blokowania liny w przyrządzie asekuracyjnym (np. płytka Stichta lub Reverso) podczas asekuracji osoby prowadzącej (wspinającej się z dolną asekuracją) - zdjęcia 16a-16c. Wówczas węzeł flagowy wiąże się na długim ramieniu karabinka HMS (NIE wolno węzła zawiązać na ramieniu z zamkiem karabinka!).